เหล็กทั้งสามชนิดมีหน้าตัดคล้ายตัวอักษร H หรือ I คือมีแผ่นเอว (web) ตรงกลางและปีก (flange) ด้านบน-ล่าง ความต่างหลักอยู่ที่ ความกว้างและรูปทรงของปีก ซึ่งส่งผลต่อการรับน้ำหนักและการเลือกใช้เป็นเสาหรือคาน
สรุปสั้น
- H-Beam ปีกกว้าง หน้าตัดค่อนข้างสมมาตร เหมาะเป็นเสาและโครงสร้างรับน้ำหนักมาก
- I-Beam ปีกแคบกว่า ผิวด้านในของปีกเอียงเล็กน้อย เหมาะเป็นคานรับแรงดัดทิศทางเดียว
- Wide Flange (WF) คือเหล็กปีกกว้าง ในตลาดไทยหลายร้านเรียกปนกับ H-Beam
- การเลือกจริงต้องดูตามแบบวิศวกร ไม่ควรเลือกเองจากชื่อ
ต่างกันที่หน้าตัดอย่างไร
| ชนิด | ลักษณะปีก | การใช้งานทั่วไป |
|---|---|---|
| H-Beam | กว้าง ปีกขนานกัน ความกว้างปีกใกล้เคียงความลึกของเหล็กในบางขนาด | เสา คานหลัก โครงสร้างรับน้ำหนักมาก |
| I-Beam | ปีกแคบกว่า ปีกด้านในเอียงเล็กน้อย | คานช่วงสั้น-กลาง โครงสร้างรับน้ำหนักเบากว่า |
| Wide Flange | ปีกกว้างกว่า I-Beam ทั่วไป | ใช้เป็นคานหรือเสา ขึ้นกับขนาด |
ชื่อเรียกอาจต่างกันตามมาตรฐานและร้านค้า จึงควรระบุ ขนาด (ลึก × กว้าง × ความหนาเอว/ปีก) และมาตรฐานผลิต ในใบสั่งซื้อเสมอ แทนที่จะระบุแค่ชื่อชนิด
จะเลือกใช้ชนิดไหนดี
- เสา ที่ต้องรับแรงกดและมีทิศทางการโก่งหลายด้าน มักใช้เหล็กปีกกว้างที่หน้าตัดสมมาตร
- คาน ที่รับแรงดัดหลักทิศทางเดียว ใช้หน้าตัดลึกเพื่อเพิ่มความแข็งแรงต่อแรงดัดได้
- ช่วงพาดยาว ต้องคำนวณทั้งกำลังและการแอ่นตัว (deflection) ให้เหมาะกับการใช้งาน
- งบประมาณ น้ำหนักเหล็กต่อเมตรมีผลต่อราคา การคำนวณที่แม่นช่วยไม่ให้ใช้เหล็กเกินจำเป็น
- การเชื่อมต่อ รูปแบบจุดต่อ เชื่อม หรือยึดด้วยสลักเกลียว ต้องสอดคล้องกับหน้าตัดที่เลือก
ตัวอย่างงานจริง
ในผลงานต่อเติมโครงสร้างเหล็กรับตู้คอนเทนเนอร์ ที่โครงการ TIP7 อ.บางพลี จ.สมุทรปราการ เราต่อเติมพื้นที่ประมาณ 100 ตารางเมตร เพื่อรองรับการจัดวางเครื่องจักร โดยใช้ H-Beam, I-Beam และ Wide Flange ตามข้อกำหนดโครงการ พร้อมเอกสารมาตรฐานวัสดุที่ตรวจสอบย้อนกลับได้ ใช้เวลาก่อสร้าง 45 วัน ภาพหน้างานเรียงตามขั้นตอน ตั้งแต่ลงเข็ม I22 เทฟุตติ้ง บ่มฟุตติ้ง ตั้งเสาเหล็ก เชื่อมคานเหล็ก ไปจนถึงยกตู้มาวางและส่งมอบ
สิ่งที่ต้องตรวจก่อนรับเหล็ก
- ใบรับรองวัสดุและมาตรฐานการผลิต
- ขนาดและความหนาตรงตามแบบ
- สภาพผิว ไม่มีสนิมลึก ไม่บิดงอผิดรูป
- การเก็บรักษา ไม่แช่น้ำหรือวางบนพื้นเปียก
คำถามที่พบบ่อย
Wide Flange กับ H-Beam เหมือนกันไหม? ในหลายร้านเรียกใช้แทนกัน แต่ขนาดและสัดส่วนปีกอาจต่างตามมาตรฐานที่ใช้ ควรเทียบจากตารางขนาดและระบุมิติในใบสั่งซื้อ
เลือกขนาดเหล็กเองได้ไหม? ไม่ควร ขนาดและชนิดต้องมาจากการคำนวณของวิศวกรโครงสร้างตามน้ำหนักบรรทุกและช่วงพาดจริง
วางแผนโครงสร้างเหล็กสำหรับโรงงานหรือโกดัง? ปรึกษาบุญทวีก่อสร้างได้ โทร 086-325-6498 หรือ LINE @104foaze (จันทร์–เสาร์ 8.00–17.30 น.)